Depresyon

DEPRESYON

Kişinin kendisini mutsuz, keyifsiz, isteksiz hissettiği,  gelecekle ilgili olumsuz duygu ve düşüncelere kapıldığı, uyku düzeni ve iştahında değişikliklerle giden, günlük öz bakımını dahi yapmasına engel olan bir hastalıktır. Her insan arada sırada kendini mutsuz, keyifsiz hissedebilir eğer bu şikayetler günlük işlerimizi yapmamıza engel oluyor, sosyal ilişkilerimizi engellemeye başlıyorsa depresyonda olduğumuzun bir işareti olabilir ve mutlaka bir psikiyatri uzamanı tarafından değerlendirilmesi gereken bir durumdur. İnsanların üçte biri hayatlarının bir döneminde depresyona girebilmektedir. Eğer depresyon zamanında ve doğru tedavi edilmezse kronik bir hal alabilir, yineleme riski artar, %25 oranında intihar ile sonuçlanabilir.

DEPRESYON TEDAVİSİ

Depresyon tedavisi mutlaka bir psikiyatrist kontrolünde yapılamalıdır. Depresyon şiddetine bağlı olarak tedavi seçenekleri değişmektedir. Hafif şiddetli depresyonlarda tek başına psikoterapi ya da ilaç tedavisi yeterli olur. Orta ya da ağır şiddetli depresyonda tedaviye mutlaka ilaç tedavilerinin eklenemsi aynı zamanda psikoterapi de uygulanması tedavide başarı şansını arttırmaktadır. Ağır ya da psikotik özellikli depresyon vakalarından EKT (Elektroşok), TMS (Transmanyetik uyarım), hastaneye yatarak tedavi seçenekleri gözden geçirilmelidir. EKT tedavisi çok eski yıllardan beri uygulanmakta olan ağır depresyonlarda son derece etkili ve güvenli bir tedavi yöntemidir. Özellikle intihar düşüncesi olan, psikotik belirtilerin olduğu depresyonlarda, yeme-içme reddi olan hastalarda EKT iyi bir tedavi seçeneğidir. Kişi eğer ağır depresyondaysa, yemiyor, içmiyorsa, intihar düşüncesi varsa, ileri derecede sosyal-mesleki uyum bozulmuşsa, tedaviye uyumsuzsa ya da tedaviden yeterli yanıt alınamıyorsa mutlaka hastanede yatarak tedavi görmesinde fayda vardır.

DEPRESYON TÜRLERİ

Tüm depresyon türleri aynı değildir. Aynı zamanda klinik depresyon olarak bilinen majör depresyon ve distimi olarak da bilinen kronik depresyon en yaygın türdür. Fakat kendine özgü işaretleri, belirtileri ve tedavisi olan başka depresyon türleri de vardır.

-Major depresyon (Klinik depresyon)

Depresyon çeşitleri içinde en ağır olarak değerlendirilen depresyon türüdür. İnatçı keder, umutsuzluk, suçluluk, değersiz hissetme gibi şiddetli olumsuz duygularla seyreder ve tedavi edilmeden iyileşmesi pek mümkün değildir. Major depresyon tanısı için en az 15 gün süren (hastaneye yatmasının gerektircek bir durum varsa 15 gün şartı aranmaz) aşağıdaki kritelerden 5 veya daha fazlasının olması gerekir.

  • Günün büyük bölümünde depresif, çökkün hissetme ya da çevresindeki insanlar tarafından depresif göründüğüne dair tepkiler alma
  • Gündelik aktivitelerin büyük çoğunluğuna ilginin azalması
  • İştahta artma ya da azalma
  • Uyku miktarında artma ya da azalma
  • Psikomotor aktivitede azalma (düşüncelerede ve fiziksel hareketlerde azalma)
  • Günün büyük bölünde bitkin, yorgun hissetme
  • Dikkat dağınıklığı, unutkanlık, odaklanma sorunları
  • Tekrar eden ölüm ya da intihar düşünceleri

-Doğum sonrası depresyon

Gebelik döneminde  ya da doğumu takip eden 1 ay içinde karşılaşılan bir depresyon çeşididir. Doğum sonrası depresyonu ya da lohusa depresyonu denilen durumda anne sürekli umutsuzluk, ağlama, yoğun endişe ve karamsarlık hali tabloya hakimdir. Bazı durumlarda çocuğa iyi bir anne olamayacağını düşünme, kendini suçalama, halsizlik, bitkinlik hali mevcuttur.  Doğum yapan kadınların yüzde 10-15’inde görülen bir durumdur. Tedavi edilmediği takdirde depresyon ağırlaşabilir ve anne kendine ya da bebeğe zarar verme ihtimali olabilir. Bu dönemde anne emzirdiği için tedavi süreci önem arz eder. Hem bir an önce annenin sağlığına kavuşması hedeflenir. Hem anne hem de bebeğe zarar vermeyecek tedavi seçenekleri gözden geçirilir. Bu dönemde ilaç tedavisi, psikoterapi, Transmanyetik uyarım, EKT vb tedavi yöntemleri depresyonun şiddeti ve hastanın durumuna göre uygulanır.

-Atipik depresyon

Atipik depresyonda tipik depresyonda beklenen bazı durumların tam tersi görülür. Atipik depresyonda dıştan gelen uyarılara bağlı olarak kişinin duygudurumuz hızlı değişkenlik gösterebilir. Örneğin alının pozitif bir haber kişinin birkaç dakikada olsa mutlu hissetmesine neden olur ya da alının olumsuz haberler kişinin depresif halinin aşırı artmasına neden olur. Atipik depresyon genellikle gençlik yıllarında başlar ve yetişkinlik yıllarında dadevam eder.

Atipik depresyonun özellikleri şunlarıdır:

*Belirgin iştah artışı

*Kiloda hızlı artış

*Aşırı uyku hali

*Kollarda ve bacaklarda ağırlaşma hissi

*Reddedilmeye karşı tolerans gösterememe

-Mevsimsel depresyon

Tipik olarak belli mevsim dönemlerinde görülmektedir. Özellikle insanların %1-2 sini etkileyen gün ışığının azaldığı kış dönemlerinde görülür. Özellikle kadınlarda ve gençlerde daha sık görülmektedir. Mevsimsel depresyon genellikle kış aylarında başlar ve ilkbahar mevsiminin ilk günlerine kadar devam eder. Kişi bu dönem içinde umutsuz, karamsar, üzgün, hayattan zevk almamaya başlar, sabahları uyanmak onun için son derece zordur, iş yapmak istememe, evden çıkmak istemez sanki tüm gün süren sıkıntı hali mevcuttur. 

 

-Melankolik depresyon

Daha önce zevk alınan aktivite ve hobilerden zevk alamama hali tabloya hakimdir. Aşağıdaki kriterlerden en az üç tanesinin görülmesi gerekir.

  • Eskiden zevk alınan çoğu aktiviteden artık zevk alamama
  • Yaşanan olumlu olaylar karşısında olumlu tepkiler verememe
  • Psikomotor davranışlarda değişiklik
  • Kendini suçlama eğilimi
  • Uykusuzluk
  • Sabah uyanır uyanmaz başlayan depresif ruh hali

-Psikotik özellikli depresyon

Halüsinasyon ( özelikle işitsel ve görsel) ve/veya hezeyanların olduğu ağır bir depresyon türüdür. Özellikle bu depresyon türünde kişi kendini değersiz hissettiren sesler duyduklarını söylerler. Bazen içinde bulundukları durumun allah tarafından bir cezalandırma olduğunu düşünürler. Yaşamış oldukları bu tablo kişinin doğru düşünme, muhakeme yeteneğini ortadan kaldırabilir. Psikotik özellikler tabloya hakim olduğunda depresyonun ağırlaşmış olduğu ve dikkatli bir şekilde tedavi edilmesi anlamına gelmektedir. Özellikle psikotik özelliklerin hakim olduğu depresyonda intihar düşünceleri sıklıkla görülmektedir.

-Katatonik özellikli depresyon

Bu depresyon türünde özellikle fiziksel hareketlerde ciddi azalma görülmektedir. . Katatonik özellikli depresyonda aşağıdaki belirtilerin en az iki tanesi görülür.

  • Kasların hareket kabiliyetinde azalma
  • Anlamsız kas hareketleri
  • Hiç konuşmama, yeme-içme reddi
  • Alışılmamış beden postürü
  • Başkalarının söz ve hareketlerini anlamsız bir şekilde yinemele

-Distimik bozukluk

Distimi, en az 2 yıl boyunca süren hafif şiddetli ancak kronik bir depresyon türüdür. Distimik bozukluk bireyin yaşamını en fazla etkileyen depresyon türlerinden biridir, çoğunlukla kişi bu durumun bir hastalık olduğunu düşünmeyebilir, genellikle bir kişilik özelliği olarak kabul edip tedavi arayışına girmeyebilir. Distimik bozukluk yaşayan bireyler çevreleri tarafından hayattan zevk almayan, sürekli insanları eleştiren, durmadan şikayet eden bireyeler olarak tanımlarlar ve bu durum dışardan da bir depresyon  durumu olarak yorumlanmayabilir ve tedavi sürecinin uzamasına neden olabilir. Distimik bozuklukta kişiler hayatın boş ve anlamsızlığından yakınabilirler, hayata karşı ilgi ve zevk alamadıklarını söylerler.

DEPRESYON BELİRTİLERİ

Kişi, normalde de depresyon belirtileri olarak kabul edilen üzüntü, mutsuzluk, yalnızlık hislerini zaman zaman yaşadığı için yaşadığının depresyon mu yoksa günlük hayatın bir parçası mı olduğunu ayırt etmek her zaman kolay olmayabilir.

Bu noktada önemli olan, olaylar karşısında normalden farklı tepkiler verdiğinizi düşünüyorsanız ya da yakın çevrenizden bu konuda sorular geliyorsa bir uzmana danışmaktır. Çünkü uzun süre tedavi edilmeyen depresyon ilerleyerek kişiyi “intihar” gibi düşüncelere sürükleyebilir.

Depresyon belirtileri kişiden kişiye farklılık göstermekle birlikte genellikle depresyonda aşağıdaki belirtilerden 5 ya da daha fazlası bulunmadır. 

  • Değersizlik, ümitsizlik, karamsarlık, geleceğe dair umutların azalması
  • Ani öfke patlamaları, tahammülsüzlük
  • Gündelik aktivitelere duyulan ilginin azalması
  • İştahta belirgin artış/azalış
  • Kiloda belirgin artış/azalış
  • Uyku miktarında artma/azalma
  • Belirgin öfke ve huzursuzluk
  • Enerji kaybı, tükenmişlik hissi
  • Kendinden nefret etme, değersiz hissetme, kendini suçlama
  • Dikkat dağınıklığı, unutkanlıki konsantrasyon sorunları
  • Baş, omuz, sırt, bel vb yaygın fiziksel ağrılar
  • Cinsel istekte azalma ya da isteksizlik
  • Cinsel işlev sorunları
  • İntihar düşünceleri
  • Halüsinasyon ya da hezeyanlar

 

WhatsApp chat