Obsesif Kompulsif Bozukluk

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK

Takıntı, vesvese hastalığı olarak da bilinen OKB, kişinin zihnine gelen bir takım rahatsız edici düşünce ya da imajlar kişi istmese de zihninde kalmaya ve onu rahatsız etmeye başlar. Çoğunlukla rahatsız edici bu düşünceler ve imajlar nedeniyle kişi gündelik işlerini yavaş yavaş yapamaz hale gelir.

OBSESYON NEDİR ?

Kişinin beynine istemeden giren ve kişinin  engel olamadığı,mantıksız bulduğu, huzursuzluk veren zihninden uzaklaştıramadığı düşünce, fikir ve dürtülerdir.

Örnek:Elin kirlendi, mikrop bulaştı, küfürlü düşünceler, cinsel içerikli imajlar, hastalık bulaştı vb.

KOMPULSİYON NEDİR ?

Bu sıkıntı veren düşünce ve imajların neden olduğu yoğun sıkıntı ve huzursuzluğu yok etmek ya da azaltmak için yapılan yineleyici davranış ve zihinsel eylemlerdir.

Örnek: Sık sık el yıkama, banyo yapma, kapı kontrolü, sayı sayma vb.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK HANGİ YAŞLARDA BAŞLAR ?

Obsesif Kompulsif Bozukluk genellikle ergenlik yıllarında başlamakla birlikte herhangi bir yaşta görülme ihtimali vardır. Bazen 5-6 yaşlarında başlayan bu rahatsız çocuk ve ailesi tarafından bir kişilik özelliği olarak değerlendirilir ve tedavi arayışına girilmez. Ancak ergenlik döneminde başlayan ve kişinin sosyal ve mesleki işlevselliğini ciddi anlamda bozduktan sonra tedavi arayışı başlar. OKB, kerkeklerde daha erken yaşlarda başlamasına rağmen kadınlarda daha sık görülmektedir.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK GÖRÜLME RİSKİ NEDİR ?

Obsesif KOmpulsif Bozukluk her yüz kişiden 2-3 ünde göreülen ciddi bir beyin hastalığıdır. Ailesinde OKB olan kişilerde görülme riki 7-8 kat artmaktadır.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUĞUN BELİRTİLERİ

Obsesif kompulsif bozukluğun birbirinden farklı birçok çeşitli klinik görünümleri mevcuttur.

Buluşma, Kirlenme Obsesyonu – Temizlik Kompulsiyonları

Kişi vücudunun, ellerinin kirlendiğini, mikrop ya da virüs kapabileceğini ve bu mikrobu başkalarına da bulaştıracağını düşünür bu yüzden sık sık uzun süreli ellerini yıkamaya başlar. Bazen o kadar sık ellerini yıkamaya başlar ki kişi saatlerini lavaboda geçirir ve elleri tahriş olur. Dışarda giydiği kıyafetleri eve gelir gelmez çıkarma ihtiyacı duyar. Bazen ailenin diğer üyelerinide ellerini yıkaması ve kıyafetlerini değiştirmesi için zorlar. Evi detaylı bir şekilde tekrar tekrar temizler.
Bazen dışardaki kuşlardan ya da hayvanlardan virüs ya da mikrop bulaşacağını düşünür ve bu düşünceleri gidermenin tek yolunun detaylı temizlik yapmaktan geçtiğini düşünür. Ancak ne kadar temizlik yapsa da bir süre sonra yeniden kirlendiğine ya da mikrop bulaştığına dair düşünceler oluşur ve tekrar el yıkama, temizlik yapma ihtiyacı doğar.

Kuşku Obsesyonu ve Kontrol Kompulsiyonu

Kişi kapı, ocak, gazın açık kalmış olacağını düşünür ve tekrar tekrar kontrol eder. Ancak her kontrol sonrasında yeniden zihninde ya açık kaldıysa düşüncesi oluşur ve yeniden kontrol eder. Kişi zihnine gelen kuşkular nedeniyle evden çıkmakta zorlanır.
Başkalarına ya zarar verirsem istemeden onları incitirsem şeklinde kuşku obsesyonları oluşabilir. Acaba çocuğuma zarar verir miyim şeklinde oluşan zorlayıcı obsesyonlar kişinin evdeki tüm keskin aletleri saklar ya da evden atar ancak bu davranışlarda kişiyi rahatlatmaz ve olumsuz düşünceler ,kuşkular yeniden oluşur.

Cinsel içerikli obsesyonlar

Kişinin zihninden kendini rahatsız eden cinsel içerikli düşünceler saatlerce geçer bu düşünceler nedeniyle kendini suçlar. İstemediği ya da kendine yakıştıramadığı cinsel eylemler zihnini devamlı meşgul eder. Acab kontrolümü kaybedip yakın arkadaşlarıma ya da akrabalarıma karşı bir cinsel eylemde bulunur muyum? şeklinde kaygı dolu düşünceler kişinin toplumdan uzaklaşmasına neden olur.

Dini İçerikli Obsesyonlar

Dini ibadetlerini yaptıkları sırada akıllarına olmayacak düşünce v eylemler gelir. Örneğin namaz kılarken bir anda istemeden gelen küfürlü düşünceler kişinin ibadetini huzurlu bir şekilde yapmasına engel olur ya da bu düşünceler nedeniyle namazının bozulduğunu düşünüp namazı yarıda bırakabilir.

Simetri (Düzen) Kompulsiyonları

Kişinin tüm yaşamına simetri takıntıları egemen olmaya başlar. Masanın dağınıklığı nedeniyle huzursuz olur ve çalışmaz. Tüm kişisel eşyalarını belli bir düzen içinde tutar. Düzensizlik kişinin huzursuz olmasına neden olur. Örneğin kalemlerinin aynı hizada durmasına, yamuk duran eşyalar olduğunda düzeltme ihtiyacı duyar.

Dokunma Kompulsiyonları

Bazen kişiler iç huzursuzluğunu, sıkıntısını bazı özel eşyalara dokunarak bastırmaya çalışırlar. Kişi eğer bu özel eşyaya dokunmadan evden çıkarsa kendisinin ya da sevdiklerinin başına bir felaket geleceğinden endişelenir eğer eşyaya dokunmadan evden çıktıysa geri dönüp bu eşyaya dokunma ihtiyacı doğar bazen tekrar tekrar bu eşyaya dokunur.

Sayma Kompulsiyonları

Kişi bazen çocukluk yıllarından kalma bir alışkanlık olarak gördüğü bir sayıya kadar saymadan işlerini yaptığında bu işin olumsuz gideceğini düşünür. Örneğin sınavlara girerken soru çözmeye bu sayıya kadar sayarak başlar. Örneğin 3 kez aynı kelimeyi tekrar etmezse başına bir felaket geleceğinden endişelenir.

Biriktirme Kompulsiyonları

Kişi ilerde ya lazım olursa şeklindeki düşünceler nedeniyle eşyaları biriktirmeye başlar. Bazen çöp poşetleri, cam kavanozlar olabilireceği gibi, giyinmediği kıyafetler ve eşyalarla evini doldurur.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUĞUN NEDENLERİ

OKB’un kesin nedeni bilinmemekle birlikte bir çok varsayım üzerinde durulmaktadır. Bu nedenler:

-Genetik Faktörler

-Çevresel Faktörler

-Titiz, kuralcı, ayrıntıcı, mükemmeliyetçi kişilik özelliklerine sahip olan kişiler OKB’ye daha yatkındırlar.

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK TEDAVİSİ

OKB tedavisi için öncelikle bir psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilip doğru tanının konulması tedavide ilaç mı ? psikoterapi mi? yoksa her iki tedavinin birlikte mi uygulanacağına karar verilmesi gerekir.

Yapılan çalışmalarda ilaç ve psikoterapinin birlikte uygulandığı vakalarda daha fazla başarılı sonuçlar alındığı saptanmıştır.

Özellikle Bilişsel Davranışcı Terapi OKB belirtilerinin kontrol altına alınmasında ciddi faydalar sağlamaktadır. Travmatik bir olaya bağlı gelişen OKB de EMDR terapisi hız ve etkili sonuçların alınmasını sağlayabilir.

 

 

WhatsApp chat